پیوند قرنیه که در اصطلاح پزشکی کراتوپلاستی نامیده می شود، یک عمل جراحی است که در آن قرنیه آسیب دیده ی بیماری با یک قرنیه اهدایی دیگر تعویض می شود.در این تعویض ممکن است همه ی بخش های قرنیه به طور کامل و یا بخشی از آن با بافت آسیب دیده تعویض شود.
قرنیه ی اهدایی از فرد فوت شده (در اثر مرگ مغزی)که هیچ گونه بیماری ای نداشته باشد برداشته می شود و به فرد گیرنده در صورت که بافت را پس نزند و سلامتی وی را به خطر نیاندازد داده می شود.به کمک این پیوند بینایی فرد بیمار بهبود یافته ، درد کاهش می یابد و ظاهر قرنیه آسیب دیده ترمیم می شود.
انواع پیوند قرنیه
همانطور که گفته شد در پیوند قرنیه تمام و یا بخشی از قرنیه ی بیماربرداشته شده و بافت اهدایی سالم جایگیزین می شود.پیوند های قرنیه روش های مختلفی دارد که انتخاب آن بر عهده بهترین پزشک متخصص می باشد.در اینجا انواع پیوند قرنیه را بررسی خواهیم کرد :
پیوند قرنیه نافذ (PK)
اگرهردو لایه ی داخلی و خارجی قرنیه آسیب دیده باشد، ممکن است لازم شود تا کل قرنیه تعویض شود. دراین روش جراح تمام ضخامت غیر طبیعی قرنیه را برمی دارد.در این روش از پیوند قرنیه پزشک قرنیه بیمار را به طور دایره ای با دستگاه مخصوصی برش داده و سپس قرنیه اهدایی که از قبل به طرز مناسبی برش خورده در جای خالی قرار خواهد گرفت.در این روش احتمال پس زده شدن بافت قرنیه نسبت به سایر روش ها بیشتر بوده و درصورت پس نزدن بافت توسط بدن بیمار، بازیابی کامل بینایی ممکن است یک سال یا بیشتر به طول بی انجامد.
پیوند قرنیه اندوتلیال (EK)
در این نوع پیوند قرنیه بافت های آسیب دیده بیشتر در لایه های خارجی قرنیه قرار گرفتند به همین دلیل بافت سطحی را از لایه های پشتی قرنیه مانند اندوتلیوم و غشا دسمه جدا کرده و دو بخش غشای بومن و استرومای قرنیه برداشته می شود.سپس بافت اهدایی جایگزین بافت برداشته شده می شود.این نوع پیوند قرنیه داری دو روش مختلف برای انجام است :
کراتوپلاستی اندوتلیال دسمه به روش تراش (DSEK)
در این روش یک سوم بافت قرنیه با بافت اهدایی جایگزین می شود.
کراتوپلاستی اندوتلیال غشای دسمه (DMEK)
در این روش از لایه ی بسیار نازکی از بافت اهدایی استفاده می شود.این بافت بسیار نازک و شکننده بوده به همین دلیل این روش از روش DSEK دشوار تر است اما به دلیل آن که احتمال پس زدگی آن توسط بدن بیماری کمتر است متدوال تر از روش فوق می باشد.
بیش تر بخوانید : قوز قرنیه
پیوند قرنیه لایه ای قدامی (ALK)
این نوع از پیوند قرنیه برای قسمت های جلویی قرنیه استفاده می شود و با توجه به میزان آسیب لایه سطحی قرنیه نوع آن مشخص می شود.
در پیوند قرنیه لایه ای قدامی سطحی (SALK) تنها لایه های جلویی قرنیه عوض شده و استروما و اندوتلیوم بدون تغییر باقی می مانند.اما در مواقعی که آسیب تا لایه ی استروما رفته باشد پیوند لایه ای قدامی عمیق (DALK) مورد استفاده قرار می گیرد.این روش دوره ی درمانی کوتاه تری نسبت به سایر روش ها داشته و خطر پس زدن بافت پیوندی در این نوع از جراحی کمتر می باشد.
علل جراحی پیوند قرنیه
بیماری های چشم در برخی مواقع ممکن است بر سلامت چشم بیمار تاثیر بگذارند و میزان این آسیب به حدی باشد که پیوند قرنیه تنها راه درمان بیمار باشد، برخی از این بیماری ها عبارتند از :
- عفونت هایی مانند تب خال چشمی و یا کراتیت قارچی
- بیماری تریشیازیس که درآن مژه ها به سمت داخل رشد کرده و بها قرنیه برخورد می کنند.
- قوز قرنیه پیشرفته
- نازک شدن و نامنظمی شکل قرنیه
- در مواردی نادر عوارض جراحی لیزیک چشم
- جراحت های چشمی و سوختگی های شیمیایی قرنیه
- نارسایی قرنیه به دلیل عوارض جراحی آب مروارید
آیا شما کاندید مناسبی جهت پیوند قرنیه هستید؟
برای بهبود عملکرد قرنیه چشم و افزایش دید و بهبود بینایی، عمل پیوند قرنیه چشم صورت می گیرد. همچنین آسیب و درد ناشی از قرنیه چشم، می تواند با پیوند قرنیه بهبود یابد. با این حال نیاز است باز هم بیش ترین بررسی ها توسط متخصص چشم قبل از این عمل مورد بررسی قرار گیرد، از جمله این موارد را می توان در قالب سوال پرسید :
- آیا می توان به اندازه کافی از محل کار یا تحصیل جهت بهبود پس از عمل دور ماند یا مرخصی گرفت؟ ( در برخی موارد تا 6 ماه الی یک سال نیز ممکن است طول بکشد. )
- آیا ضعف در بینایی می تواند مانع
- آیا ضعف دید شما مانع عملکرد شغلی شما یا توانایی شما در انجام فعالیتهای روزانه میشود؟
- آیا با اقدامات خاص یا سایر اقدامات کمتر تهاجمی میتوان ضعف دید شما را اصلاح کرد؟
- اگر همه موارد را قبل از غربالگری تا مشاوره بعد از عمل جبران نكنید، هزینه جراحی پیوند قرنیه چقدر خواهد بود؟
تمام این سؤالات، در رابطه با غربالگری دقیق و مشورت با پزشک چشم شما، باید قبل از تصمیم نهایی در مورد پیوند قرنیه، با دقت مورد بررسی قرار گیرند.
نحوه انجام پیوند قرنیه چشم
بعد از تصمیم گیری برای انجام پیوند قرنیه باید آزمایش هایی را در جهت آگاهی از شرایط بدن انجام دهید تا پزشک مطمئن شود که احتمال پذیرش بافت قرنیه از فرد دیگری برای شما زیاد است.اگر داروی خاصی استفاده می کنید با پزشک معالج خود مطرح نمایید چرا که برخی از داروها ممکن است باعث خونریزی شود و لازم باشد که قبل از جراحی تا مدتی آن ها را قطع کنید.
در روز عمل در چشم شما قطره ریخته خواهد شد تا بی حس شوید سپس در صورت لزوم بیهوشی عمومی و یا موضعی دریافت می کنید. در مرحله ی بعدی پزشک معالج چشم شما را با وسیله ای باز خواهد کرد و جراحی را روی چشم انجام می دهد. توجه کنید با وجود آن که در حین عمل چشم شما باز است اما چیزی را احساس نخواهید کرد. بعد از جراحی رو چشم شما محافظ گذاشته می شود تا چشم از خطرات محیطی حفظ گردد. بعد از آن که کادر درمان از به هوش آمدن شما و ثابت شدن حال شما مطمئن شدند می توانید به خانه بازگردید.
