زمانی که شبکیه (پوشش داخلی چشم) آسیب دیده باشد، پارگی و جدا شدگی شبکیه چشم رخ میدهد. شبکیه یک لایه نازک از سلولهای عصبی است که در مقابل نور حساس میباشند و پشت چشم ما را میپوشانند. این سلول ها باعث تبدیل پرتوهای نور به سیگنالهایی میشود که از طریق عصب بینایی به مغز ارسال میشود و باعث درک ما از تصاویر میشود، بدون این سلولها و یا در صورت آسیب دیدن آن، قادر به دیدن نخواهیم بود.یک پارگی کوچک در شکاف داخلی این پوشش سلولی منجر به پارگی شبکیه میشود.
علائم پارگی شبکیه چشم
علائمی که به دنبال پارگی یا جداشدگی شبکیه چشم ایجاد میشوند عبارتند از:
- دین لکههای سیاه (به صورت شناور)
- نورهای چشمک زن بدون اینکه توضیح مشخصی برای دیدن این نورها وجود داشته باشد.
- تاری دید
در موارد شدیدتر که جداشدگی شبکیه اتفاق افتاده است بیماری حس میکند یک پرده متحرک از روی چشم او عبور میکند، خونریزی زجاجیه نیز یکی از علائمی است که در مراحل شدیدتر رخ می دهد و با تغییرات مختلف در بینایی میتواند بروز پیدا کند، علائمی مانند دیدن سایههای بی دلیل و یا احساس وجود جسمی شناور در چشم
بیش تر بخوانید : آب سیاه چشم
پارگی شبکیه چشم با شدتهای متفاوتی میتواند ایجاد شود، گاهی اوقات علائم به حدی جزئی میباشد که بیمار متوجه آنها نمیباشد. با توجه به اینکه مشکل ناشی از پارگی شبکیه چشم میتواند منجر به از دست دادن بینایی شود بنابراین در صورت مشاهده هر کدام از علائمی که ذکر شد باید سریعاً به چشم پزشک مراجعه نمایید، هرگونه تاخیر و تعلل در درمان میتواند باعث از دست دادن بینایی شما برای همیشه شود.
عواملی که سبب پارگی شبکیه چشم می شوند
پارگی یا جدا شدن شبکیه در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد اما برخی عوامل سبب افزایش احتمال پارگی شبکیه چشم میشود که برخی از این عوامل عبارتند از :
- افزایش سن: سن یکی از فاکتورهای مهم در رابطه با بیماری های شبکیه چشم میباشد، این مشکلات معمولاً بعد از 40 سالگی ایجاد میشود و افراد بالای 80 سال بیشتر در معرض خطر قرار دارند. با این وجود این بیماری در تمام سنین حتی در کودکان نیز می تواند ایجاد شود.
- ضربه به چشم
- جراحی چشم (مانند جراحی آب مروارید یا جراحی گلوکوم که در گذشته انجام شده است)
- نزدیک بینی شدید
- سابقه خانوادگی پارگی یا جداشدگی شبکیه
- جدا شدن زجاجیه خلفی
- بیماریهای چشمی مانند انحطاط شبکیه (نازک شدن شبکیه)
- داروهای خاصی که باعث کاهش اندازه مردمک میشود به عنوان مثال داروی گلوکوم مانند قطره چشمی پیلوکارپین
- گلوکوم
جدا شدگی شبکیه به چه معناست؟
جدا شدگی شبکیه به حالتی گفته میشود که شبکیه از جایگاه و موقعیت طبیعی خود که به عنوان پوشش دیواره داخلی چشم است، فاصله بگیرد، در صورت بروز این حالت، شبکیه قادر به عملکرد همیشگی خود نخواهد بود و منجر به تاری دید و در نهایت نابینایی میشود، جدا شدن شبکیه چشم یک اورژانس پزشکی محسوب میشود که اگر به موقع تحت درمان قرار نگیرد تقریباً در تمام موارد منجر به کوری غیر قابل بازگشت خواهد شد. در ادامه به بررسی برخی از مهمترین عوامل پارگی چشم خواهیم پرداخت:
- رگماتوژن
یکی از علل مهم و شایع پارگی و جداشدگی شبکیه، جدا شدن زجاجیه میباشد. زجاجیه مایع شفاف و ژل مانندی است که فضای پشت عدسی چشم را پر میکند، این مایع توسط برخی از سلولهای شبکیه تولید میشود و مملو از فیرهایی است که به شبکیه اتصال دارد. با افزایش سن، زجاجیه از محل اتصال خود به شبکیه در پشت چشم فاصله میگیرد، (با افزایش سن زجاجیه کوچک، منقبض و نازک میشود) در اکثر موارد زجاجیه بدون ایجاد مشکل خاصی از شبکیه جدا میشود اما در برخی مواقع اتصالی که به شبکیه دارد به حدی زیاد است که باعث ایجاد کشیدگی و پاره شدن شبکیه در یک یا چند مکان مختلف میشود، مایع موجود از پارگی شبکیه عبور می کند و بین شبکیه و دیواره چشم جمع میشود و باعث جدا شدن شبکیه از دیواره چشم میشود (اگر بخواهیم این مورد را با ذکر یک مثال ملموس بیان کنیم، این حالت مانند زمانی است که میخواهیم کاغذ دیواری را از دیوار جدا کنیم، در مواقعی با کشیدن کاغذ دیواری، ممکن است باعث کنده شدن قسمتهایی از دیوار نیز بشویم).
- کشش و فشار
وجود بافت اسکار روی شبکیه میتواند باعث دور شدن آن از چشم شود. بیماری دیابت یکی از عوامل شایع جداشدگی شبکیه چشم میباشد. قند خون بالا در مدت زمان طولانی باعث آسیب رساندن به رگهای خونی موجود در چشم و تشکیل بافت اسکار میشود. این اسکارها و نواحی که تحت فشار و کشش بودهاند به تدریج میتوانند بزرگتر شوند و در نهایت شبکیه را از پشت چشم جدا نمایند.
- اگزوداتیو
تجمع مایع زیر شبکیه در فضای بین شبکیه حسی عصبی و اپیتلیوم رنگدانه شبکیه زیرین میتواند باعث جداشدگی شبکیه چشم شود. به عبارتی با جمع شدن مایع، شبکیه چشم دورتر میشود. علت اصلی تجمع مایعات در این محدوده ترشح مایع از رگهای خونی یا تورم در پشت چشم میباشد که میتواند به دلیلی یووئیت (التهاب چشم) ایجاد شود.
